Për shumë biznese të vogla në Kosovë, pengesa kryesore për investime në teknologji nuk është mungesa e interesit, por kostoja. Në këtë hapësirë hyjnë skemat e granteve që institucionet dhe donatorët hapin herë pas here për të mbështetur digjitalizimin e sektorit privat. Megjithatë, një pjesë e bizneseve nuk e dinë se këto mundësi ekzistojnë, ndërsa të tjerët, që e dinë, shpesh tërhiqen para dokumentacionit dhe afateve.

Si funksionojnë zakonisht këto skema

Grantet për digjitalizim ndjekin zakonisht një logjikë të ngjashme. Institucioni ose donatori mbulon një pjesë të kostos së një projekti teknologjik, ndërsa biznesi kontribuon me pjesën tjetër. Qëllimi është që bizneset të investojnë në mjete që rrisin produktivitetin, si softuerë menaxhimi, dyqane online, sisteme faturimi ose marketing digjital.

Kushtet ndryshojnë nga një thirrje në tjetrën, prandaj informacioni i saktë duhet kërkuar gjithmonë në dokumentet zyrtare të secilës thirrje. Një tipar i përbashkët i shumë thirrjeve është se afatet e aplikimit janë relativisht të shkurtra, çka i favorizon bizneset që janë përgatitur paraprakisht.

Çfarë përfshin zakonisht aplikimi

Edhe pse secila skemë ka rregullat e veta, dosja e aplikimit ndërtohet zakonisht rreth disa elementeve:

  • Propozimi i projektit, me objektiva të qarta dhe afate zbatimi
  • Buxheti i detajuar, ku ndahet qartë pjesa e grantit nga kontributi i biznesit
  • Deklaratat e kërkuara nga thirrja
  • Dokumentet zyrtare nga ARBK-ja, ATK-ja dhe banka

Pjesa më e vështirë për shumicën e aplikuesve nuk janë dokumentet zyrtare, por propozimi dhe buxheti. Këtu duhet shpjeguar pse investimi ka kuptim për biznesin, çfarë saktësisht do të blihet ose ndërtohet dhe si do të matet rezultati.

Ku ngecin bizneset dhe roli i partnerit teknik

Përvoja me aplikimet tregon disa dobësi të përsëritura. E para janë propozimet e përgjithshme, që flasin për “modernizim” pa përcaktuar çfarë ndryshon konkretisht në punën e përditshme. E dyta janë buxhetet që nuk përputhen me ofertat reale të furnitorëve. E treta janë projektet që nuk kanë lidhje të qartë me aktivitetin kryesor të biznesit.

Një problem tjetër është mungesa e partnerit teknik. Shumë biznese e dinë se kanë nevojë për digjitalizim, por nuk e dinë ende çfarë sistemi u duhet. Pa këtë qartësi, është e vështirë të shkruhet një propozim bindës, dhe po aq e vështirë të hartohet një buxhet i besueshëm.

Në këtë hapësirë kanë nisur të veprojnë edhe biznese të vogla teknologjike, që ndihmojnë në përgatitjen e propozimit dhe mund të marrin përsipër zbatimin. Octo Solution, biznes nga Suhareka i themeluar në nëntor 2025 nga Bardh Gashi, ka ndihmuar biznese lokale të përgatisin propozime për skemat e granteve për digjitalizim dhe mund të jetë edhe implementues teknik i projektit, nga softueri deri te marketingu.

Kjo qasje ka përparësi praktike. Kur i njëjti partner që harton pjesën teknike të propozimit e zbaton edhe projektin, zvogëlohet rreziku që buxheti në letër dhe realiteti në terren të mos përputhen. Nga ana tjetër, bizneset duhet ta ruajnë vetë kontrollin mbi vendimet dhe të kërkojnë oferta të qarta, sepse përgjegjësia para dhënësit të grantit mbetet e tyre, jo e partnerit teknik.

Çfarë duhet pasur parasysh

Para se të aplikojë, një biznes do të bënte mirë të sqarojë disa çështje:

  1. A do ta bënte investimin edhe pa grant? Nëse projekti ka kuptim vetëm sepse subvencionohet, rreziku është që sistemi të mbetet i papërdorur pas përfundimit.
  2. A ka mjete për kontributin e vet? Granti zakonisht nuk e mbulon koston e plotë, dhe pjesa e biznesit duhet planifikuar që në fillim.
  3. Kush e mirëmban sistemin më pas? Kostot e mirëmbajtjes pas periudhës së projektit zakonisht bien mbi biznesin.
  4. A janë dokumentet zyrtare në rregull? Vonesat në marrjen e vërtetimeve mund ta rrezikojnë dorëzimin brenda afatit.

Çfarë pritet

Digjitalizimi i sektorit privat mbetet temë e përhershme në agjendat e zhvillimit ekonomik, prandaj është e arsyeshme të pritet që thirrje të tilla të vazhdojnë të hapen. Bizneset që i kanë gati dokumentet bazë dhe një ide të qartë për projektin e tyre do të jenë në pozitë më të mirë kur të shpallet thirrja e radhës. Për të tjerët, rreziku kryesor nuk është refuzimi, por mungesa e kohës për t’u përgatitur siç duhet.